Phòng hồi sức tích cực (ICU) là không gian có mật độ kỹ thuật cao nhất trong bệnh viện, nơi mọi yếu tố kiến trúc, cơ điện và công năng phải được tích hợp chính xác để hỗ trợ hoạt động lâm sàng liên tục, kiểm soát nhiễm khuẩn và bảo đảm an toàn sinh mạng bệnh nhân.
1. Vị trí và tổ chức mặt bằng
ICU cần đặt ở trung tâm khu điều trị cấp cứu, với liên kết trực tiếp đến phòng mổ, khoa hồi tỉnh và chẩn đoán hình ảnh. Luồng giao thông phải được phân tách rõ giữa bệnh nhân, nhân viên và vật tư bẩn – tránh giao cắt.
Mặt bằng ICU thường chia thành ba vùng:
• Vùng sạch (Clean Zone): gồm hành lang trung tâm, phòng trực, kho vật tư, khu rửa tay, trạm y tá.
• Vùng bán sạch: phòng bệnh nhân, khu thủ thuật, phòng cách ly áp lực dương hoặc âm.
• Vùng bẩn (Dirty Zone): khu chứa rác y tế, thiết bị bẩn, hành lang kỹ thuật.
2. Không gian giường bệnh và bố trí kỹ thuật
Diện tích tiêu chuẩn cho mỗi buồng bệnh nhân ICU là ≥ 25 m², với tối thiểu 2,4 m khoảng trống quanh giường, đủ để thao tác cấp cứu đa hướng.
Mỗi giường cần có:
• Khí y tế: O₂, khí nén, hút chân không, khí mê (theo loại hình ICU).
• Nguồn điện: ít nhất 14 ổ cắm chuyên dụng (50% nguồn UPS), bố trí ở đầu giường.
• Cổng dữ liệu: 2–3 ổ LAN, kết nối hệ thống PDMS và monitoring trung tâm.
• Chiếu sáng: hệ thống chiếu sáng ba mức (chung, thao tác, đêm) ≥ 300 lux.
Các phòng cách ly phải thiết kế áp lực âm (-2,5 Pa) cho bệnh truyền nhiễm hoặc áp lực dương (+2,5 Pa) cho bệnh nhân suy giảm miễn dịch. Hệ thống thông gió yêu cầu ≥ 12 lần trao đổi không khí/giờ (ACH), với lọc HEPA cấp H14 tại đường cấp và xả.
3. Vật liệu và kiểm soát nhiễm khuẩn
Bề mặt sàn, tường, trần phải phẳng, liền mạch, chống thấm và kháng hóa chất. Vật liệu khuyến nghị gồm:
• Sàn: vinyl liền mạch hoặc epoxy kháng khuẩn, bo góc cong R50 mm.
• Tường: tấm HPL hoặc PVC phủ kháng khuẩn.
• Trần: panel nhôm composite kín khí, tích hợp đèn và đầu phun sprinkler.
Mọi góc khuất được hạn chế, cửa sử dụng bản lề khí hoặc tự động để tránh chạm tay.
4. Tiện nghi nhân viên và người bệnh
Phòng nghỉ, kho dụng cụ, khu hành chính và vệ sinh phải nằm trong chuỗi vận hành khép kín, không ảnh hưởng tới luồng sạch. Tầm nhìn từ trạm y tá trung tâm phải bao quát ít nhất 60% giường bệnh trực tiếp hoặc qua hệ thống camera.
Ánh sáng tự nhiên và tầm nhìn ra ngoài được chứng minh giúp giảm mê sảng (delirium) và cải thiện nhịp sinh học của bệnh nhân ICU dài ngày.
5. Tích hợp công nghệ và vận hành
Các ICU hiện đại áp dụng hệ thống PDMS (Patient Data Management System) để số hóa hồ sơ bệnh án, tích hợp thiết bị monitoring, bơm tiêm và máy thở. Thiết kế kiến trúc cần dự trù trục kỹ thuật và hệ thống cáp dữ liệu có khả năng mở rộng, cũng như khoảng không trên trần ≥ 900 mm cho bảo trì.
6. Nguyên tắc thiết kế nhân văn
Bên cạnh hiệu quả kỹ thuật, ICU hiện đại hướng đến thiết kế lấy con người làm trung tâm (human-centered design): giảm tiếng ồn < 45 dB, sử dụng ánh sáng ấm 3500 K, tích hợp khu vực thăm gặp riêng và không gian xanh nhỏ bên ngoài – giúp giảm stress cho bệnh nhân và nhân viên.
